Menyebut G6PD mungkin ada diantara kita kedengaran bunyinya begitu asing. Pun begitu, hakikatnya G6PD pada dasarnya tidaklah perlu bahaya dan tidak perlu dirisaukan andai tahu pantang larangnya. Namun jika tersalah langkah, boleh undang bahaya. Oleh itu, nak tahu lanjut, ikuti perkongsian daripada doktor ini untuk info bersama.

G6PD dan Pengambilan Ubat-ubatan

Ramai ibu bapa yang risau apabila mengetahui anak mereka menghidap penyakit kekurangan enzim G6PD. Sebenarnya apakah penyakit ini dan adakah ia sesuatu yang berbahaya?
Glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD) ialah sejenis enzim yang terdapat di dalam sel darah merah. Fungsinya adalah untuk menstabilkan membran sel darah merah. Paras enzim G6PD yang rendah merupakan satu penyakit bawaan genetik yang ditentukan oleh bahan baka yang dibawa oleh kromosom X. Oleh itu, kebanyakan pesakit yang mempunyai kekurangan enzim G6PD adalah lelaki, manakala perempuan pula biasanya adalah pembawa.

Kekurangan enzim G6PD adalah keadaan seumur hidup dan tiada rawatan khas yang dapat menyembuhkan G6PD kerana rawatan biasanya tidak diperlukan sekiranya penghidap tidak menunjukkan sebarang komplikasi yang lebih buruk.

Pesakit kekurangan enzim G6PD ini amat mudah mengalami keadaan kekurangan sel darah merah atau dikenali juga sebagai anemia apabila mereka terdedah kepada ubat-ubatan tertentu, makanan dan bahan-bahan tertentu atau jangkitan. Apabila terdedah kepada unsur-unsur ini, pemecahan sel-sel darah merah atau dikenali juga sebagai hemolisis akan berlaku seterusnya menyebabkan anemia.

Pada kebiasaanya, kebanyakan pesakit yang mempunyai kekurangan enzim G6PD ini jarang menunjukkan sebarang gejala atau komplikasi. Jika berlaku hemolisis anemia atau krisis sel darah merah pecah, dapatkan rawatan di hospital dengan segera. Antara gejala penyakit anemia adalah seperti sesak nafas, pucat, sakit dada, tidak bermaya, pening, degupan jantung yang laju, penyakit kuning (jaundice) dan pembesaran limpa.

Semua bayi baru lahir akan disaring untuk mengenalpasti penyakit kekurangan enzim G6PD dengan menggunakan darah daripada tali pusatnya. Bayi-bayi baru lahir yang dikesan mempunyai kekurangan enzim G6PD ini perlu diperhatikan di dalam wad untuk suatu jangka masa tertentu kerana mereka boleh mendapat penyakit kuning (jaundice) yang serius dengan cepat, akibat daripada hemolisis berlebihan.

Paras bilirubin pada tahap tertentu boleh memindahkan toksin ke otak dan menyebabkan risiko terencat akal. Bayi yang mendapat penyakit kuning (jaundice) perlu diletakkan di bawah lampu (fototerapi) untuk menurunkan tahap bilirubin dalam darah. Walau bagaimanapun ibu bapa tidak perlu terlalu risau kerana keadaan kekurangan enzim G6PD ini biasanya tidak menjejaskan perkembangan dan tumbesaran kanak-kanak.

Bagi kanak-kanak dan orang dewasa yang kekurangan enzim G6PD, mereka perlu berhati-hati terhadap pemakanan dan ubat untuk mengelakkan berlakunya hemolisis. Pesakit perlu mengetahui jenis ubat-ubatan dan bahan-bahan makanan yang perlu dielakkan.

IKLAN

Pesakit yang menghidap kekurangan enzim G6PD perlu mengelakkan bahan-bahan yang boleh menyebabkan sel darah merah pecah. Antara contohnya adalah elakkan perkara-perkara yang berisiko tinggi seperti makan kacang parang, terdedah kepada ubat gegat, mengambil sesetengah antibiotik yang mengandungi sulfur, ubat tradisional, ubat anti-malaria, udara yang mengandungi bahan kimia dan ubat nyamuk yang mengandungi pyrethium.

Terdapat ubat-ubatan alternatif yang selamat dan boleh digunakan oleh pesakit kekurangan enzim G6PD dalam rawatan penyakitnya. Namun, semua ubat-ubatan yang diambil haruslah atas nasihat doktor atau ahli farmasi. Selain daripada itu, pesakit kekurangan enzim G6PD dinasihatkan untuk memaklumkan kepada doktor setiap kali sebelum menerima apa-apa rawatan di hospital atau klinik kesihatan bagi memastikan ubat-ubatan yang diterima adalah selamat untuk mereka.

Jika pesakit kekurangan enzim G6PD termakan ubat-ubatan yang boleh menyebabkan hemolisis akut atau syaki mengalami gejala hemolisis, pesakit hendaklah berhenti ambil ubat tersebut serta-merta dan mendapatkan rawatan daripada doktor segera. Dalam keadaan hemolisis akut yang serius, pemindahan darah mungkin akan diberikan. Namun, ibu bapa juga perlu tahu bahawa apabila ubat atau makanan yang terlibat dihentikan, proses hemolisis akan berhenti dan pemulihan secara spontan berlaku. Kesan sampingan berpanjangan dan berterusan jarang berlaku.

IKLAN

Selain daripada menjaga pemakanan, ibu-ibu yang menyusukan bayi yang kekurangan enzim G6PD pula perlu berhati-hati kerana terdapat juga ubat-ubat yang diambil boleh memasuki susu ibu. Walaupun begitu, tidaklah bermaksud ibu ini tidak boleh menyusukan bayi mereka, mereka hanya perlu berbincang dahulu dengan doktor atau ahli farmasi agar jenis ubat yang sesuai diberikan.

Pesakit yang mengalami penyakit kekurangan enzim G6PD boleh menjalani kehidupan secara normal dengan mengambil perhatian yang serius terhadap diet dan ubat. Pesakit digalakkan untuk berbincang dengan doktor atau pegawai farmasi terlebih dahulu sebelum mengambil sebarang ubat-ubatan untuk memastikan ubat yang diterima selamat untuk pesakit dan tidak akan menyebabkan hemolisis berlebihan berlaku.

Sebarang pertanyaan lanjut berkaitan ubat-ubatan, pesakit atau orang awam boleh menghubungi Pusat Panggilan Farmasi Kebangsaan (NPCC) melalui talian 1 800-88-6722.

Disediakan Oleh
Melinda Kwan
Pegawai Farmasi
Hospital Queen Elizabeth, Sabah

sumber : Kementerian Kesihatan Malaysia