Tukar Duit Rosak BNM: Duit Dimakan Anai-Anai, Masih Boleh Tebus Di Bank?

Tukar duit rosak BNM, itulah soalan yang terus bermain di kepala ramai orang selepas tular di Threads apabila seorang individu mendakwa wang tunai simpanannya rosak teruk “berlubang-lubang” akibat anai-anai.

Bila jadi begini, memang rasa lemah lutut lebih-lebih lagi kalau itu duit kecemasan keluarga, duit bayar komitmen, atau simpanan anak. Tapi berita baiknya, wang kertas rosak masih boleh dibawa untuk penilaian dan pertukaran, tertakluk kepada tahap kerosakan dan proses semakan oleh pihak bank dan pihak berwajib.

Ya!secara umum, duit rosak boleh ditukar. Cuma bukan “automatik terus dapat”, sebaliknya ia melalui penilaian.

Ya, duit rosak masih boleh ditukar dan BNM memang ada prosedur

Bank Negara Malaysia (BNM) ialah pihak berkuasa yang mengeluarkan mata wang di Malaysia di bawah Currency Act 2020. Dalam pengurusan kualiti mata wang, BNM menetapkan piawaian wang yang layak beredar dan bagaimana wang yang rosak atau dicacatkan perlu diuruskan oleh institusi kewangan.

Ringkasnya: duit yang rosak (koyak, berlubang, terkena air, terbakar, dimakan serangga) masih boleh dibawa untuk dinilai—bukan terus dianggap “hangus”. Sebab itu, kalau anda berada dalam situasi ini, langkah paling selamat ialah ikut aliran tukar duit rosak BNM

melalui bank.

Apa maksud “mata wang tidak sesuai” atau defaced/unfit?

Secara praktikal, wang kertas biasanya dianggap sesuai untuk edaran semula jika ia masih boleh dikenalpasti sebagai wang yang tulen serta berada dalam keadaan yang munasabah. Sebaliknya, wang boleh dikategorikan sebagai tidak sesuai/defaced apabila ia mengalami kerosakan fizikal yang ketara atau rupa bentuknya berubah.

Antara contoh yang lazim dikaitkan dengan wang defaced atau tidak sesuai termasuk:

• koyak melebihi ukuran tertentu,
• berlubang atau hilang bahagian (missing part),
• kesan terbakar,
• contengan/inskripsi,
• kerosakan yang mengubah rupa sehingga sukar disahkan.

Untuk kes dimakan anai-anai, kebiasaannya ia jatuh dalam kategori hilang bahagian atau berlubang/rosak fizikal. Jadi ia tetap ada peluang untuk dinilai menerusi prosedur tukar duit rosak BNM.

Pergi bank mana? Jawapan mudah: mana-mana bank pun boleh

Secara amnya, orang ramai boleh hadir ke mana-mana institusi kewangan (bank) untuk urusan pertukaran wang kertas rosak. Dalam banyak kes, anda tidak semestinya perlu menjadi pelanggan bank tersebut untuk sekadar menyerahkan wang rosak bagi tujuan semakan dan penilaian.

Jika anda buntu nak mula di mana, mulakan sahaja di cawangan bank terdekat. Itu langkah paling cepat untuk memulakan proses tukar duit rosak BNM secara betul.

Macam mana proses pertukaran biasanya berlaku?

Walaupun setiap bank boleh ada SOP dalaman, aliran yang lazim berlaku di kaunter biasanya begini:

1. Pegawai bank terima wang rosak (anda serahkan semua cebisan yang ada).
2. Jika kes “jelas nilainya”, ada bank yang boleh uruskan lebih cepat mengikut prosedur mereka.
3. Jika kes terlalu teruk/rumit, bank akan hantar untuk penilaian dan keputusan akan dimaklumkan kemudian.
4. Jika masih ada nilai yang diluluskan, jumlah itu lazimnya dikreditkan semula ke akaun selepas penilaian.

Dalam situasi tertentu, jika anda merasakan bank enggan membantu tanpa alasan munasabah, anda boleh membuat aduan melalui saluran rasmi BNM (contohnya BNMLINK) mengikut panduan semasa. Prinsipnya: ikut saluran, bukan bergaduh di kaunter.

Berapa nilai boleh dapat balik? Ini “rule of thumb” yang ramai rujuk

Untuk wang kertas cacat seperti koyak atau berlubang (termasuk dimakan anai-anai), nilai gantian biasanya bergantung pada berapa banyak saiz asal yang masih tinggal dan sama ada wang itu masih boleh dikenalpasti sebagai tulen.

Ramai merujuk panduan umum seperti berikut:

• Lebih 2/3 saiz asal → lazimnya nilai penuh
• Antara 1/2 hingga kurang 2/3 → lazimnya nilai separuh
• Kurang 1/2 saiz asal → lazimnya tiada nilai

Penting: Ini sekadar “rule of thumb” yang sering dikongsi. Keputusan muktamad tetap bergantung kepada penilaian rasmi. Jadi jangan putus asa hanya sebab nampak rosak teruk bawa dulu ikut proses tukar duit rosak BNM.

Ini yang wajib buat sebelum pergi bank (supaya peluang lulus lebih tinggi)

1) Jangan buang serpihan kecil

Walau cebisan halus, kumpul semuanya. Lagi banyak bahagian asal yang ada, lagi kuat peluang penilaian berpihak kepada anda.

2) Jangan tampal sesuka hati

Elakkan “repair kreatif” yang boleh mengganggu proses pengesahan. Jika perlu, susun sahaja dengan kemas tanpa mengubah struktur wang.

3) Simpan dalam bekas kering & selamat

Masukkan semua cebisan dalam plastik zip atau sampul. Jika mampu, asingkan ikut nilai (RM10, RM50 dan sebagainya) supaya lebih mudah di kaunter.

4) Ambil gambar sebagai rekod

Bukan syarat wajib, tetapi membantu anda simpan bukti keadaan asal sebelum serahan—terutamanya jika jumlah besar seperti RM7,000.

Pengajaran untuk semua keluarga: simpan tunai pun ada risikonya

Kes duit dimakan anai-anai ini sebenarnya satu “wake up call”. Menyimpan tunai di rumah memang ada sebabnya rasa selamat, mudah dicapai, untuk kecemasan. Tapi dalam diam, risiko lain menunggu: anai-anai, banjir, api, lembap, malah kecurian.

Kalau anda masih simpan tunai di rumah, ini langkah mudah untuk kurangkan risiko:

• simpan dalam bekas kedap udara,
• letak silica gel,
• jauhkan dari kotak/kertas lama & almari kayu,
• elakkan simpan jumlah terlalu besar terlalu lama.

Kadang-kadang yang “hilang” bukan sekadar duit tapi rasa tenang dalam rumah. Namun kalau sudah jadi, jangan terus putus asa. Bawa ke bank, ikut saluran rasmi, dan biar proses penilaian berjalan melalui prosedur tukar duit rosak BNM.

BACA LAGI : Tarikh Tukar Duit Raya 2026 Bank Islam & Maybank! Kaunter Dah Buka, Ini Waktu Operasi Penting